Tentoonstelling 'Geen Plaats voor Verraders'

Vanaf 17 januari 2026 is de wisseltentoonstelling Geen Plaats voor Verraders te zien bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort en vanaf 29 januari In de Schaduw van de Bevrijding. Gevangenis Scheveningen 1945-1950 in Nationaal Monument Oranjehotel.

Poging tot rechtsherstel na de bevrijding
Beide tentoonstellingen gaan over de onderbelichte periode na de bevrijding waarin Nederland probeert orde en recht te herstellen. Het is een ongemakkelijke en dubbele geschiedenis waarin het zuiveren van de Nederlandse maatschappij van collaborateurs en het nazi gedachtengoed, gepaard gaat met willekeur, stigmatisering en geweld.

Geen plaats voor verraders
De tentoonstelling Geen Plaats voor Verraders vertelt deze complexe geschiedenis aan de hand van persoonlijke verhalen van gevangenen, bewakers en repatrianten. Zij hebben na de oorlog allemaal een rol in het voormalig Kamp Amersfoort, wat na de bevrijding Kamp Laan 1914 genoemd. De omstandigheden in de interneringskampen waren zwaar en de sfeer was gespannen. Wraakgevoelens in de samenleving botsten met de doelstelling van de overheid om het recht op een zorgvuldige manier te herstellen.

Een plek – twee functies
Het kamp krijgt na de bevrijding conflicterende functies. In een deel verdachten van collaboratie en oorlogsmisdaden vast te houden in afwachting van hun proces, net als in voormalig Oranjehotel. Tegelijkertijd vangt het Rode Kruis terugkeerders op uit concentratiekampen van het Derde Rijk. Dit waren voornamelijk dwangarbeiders in de Duitse Oorlogsindustrie .

De kwetsbare rechtsstaat na de bevrijding
Geen Plaats voor Verraders laat zien hoe kwetsbaar de rechtstaat kan zijn. Dit door te kijken naar de chaotische start van de internering, tachtig jaar geleden en te zien hoe lastig het is om een rechtstaat te herstellen. Bezoekers worden geconfronteerd met vragen als: wat gebeurt er met de rechtsstaat wanneer het volk het recht in eigen hand neemt? Hoe snel kunnen idealen van vrijheid omslaan in nieuwe vormen van opsluiting en onrecht? Geen Plaats voor Verraders maakt duidelijk waarom zorgvuldige rechtspraak juist na een oorlog onmisbaar is om burgers te beschermen tegen willekeur en emotie.